Heeft één van je ouders problemen? Dan is het bij jouw thuis vast anders dan bij anderen. Natuurlijk is er verschil tussen lichamelijke ziekte of handicap, verslaving of psychische problemen. Het klinkt misschien vreemd, maar het maakt niet zo veel uit. Alle ‘kinderen van’ maken ongeveer hetzelfde mee: zorgen voor je ouder, het huishouden, ongerustheid en angst, eigen dingen die in de knel komen en misschien nog wel meer.
“Toen ik in groep 7 zat gingen mijn ouders scheiden en daarna ging het goed mis met mijn moeder. Eigenlijk was ze altijd al moeilijk, maar het lukte mijn vader vrij goed om ons kinderen ‘uit de wind’ te houden. We logeerden veel bij opa en oma. Mijn vader en moeder hadden wel vaak ruzie. Dan vloog het servies door de kamer. Mijn broertje en ik gingen naar de buren als mijn ouders ruzie hadden of gewoon een eindje om met de hond.
Na de scheiding bleven wij bij mijn moeder wonen; in het begin gingen we om de twee weken naar mijn vader, maar dat werd steeds minder toen hij een nieuwe vriendin kreeg. Die zat helemaal niet te wachten op twee kinderen en een lastige ex.
Mijn moeder had vaak zomaar woede-uitbarstingen. Ik was erg zenuwachtig, want ik wist eigenlijk nooit hoe ze zou reageren.
Toen ik 15 was hoorde ik voor het eerst de diagnose: borderline persoonlijkheidsstoornis. Haar hulpverlener kwam een keer bij ons thuis na een crisis. Ze legde uit wat het betekende. En dat het niets met ons te maken had.
Inmiddels ben ik 23 jaar en al 6 jaar het huis uit. Mijn broertje woont nog thuis. Voor hem is het heel ingewikkeld. Regelmatig voel ik me schuldig dat ik hem ik de steek gelaten heb. Hij logeert vaak bij me: even weg thuis.
Mijn moeder is weer in behandeling. Ik heb het idee dat het beter met haar gaat. Het contact tussen ons is ook iets beter. Vorige maand ben ik naar een inloopavond geweest voor familie van mensen met borderline. Mijn beste vriendin ging gelukkig mee. Het viel reuze mee: ik herkende zo veel van de verhalen!"
Cursussen en bijeenkomsten
-
Voor kinderen tussen 8 en 12 jaar met een ouder met psychische problemen, is de groep ‘Voor jou!’ (kijk daarvoor op www.welnis.nl/preventie bij cursussen). Groepen starten wanneer en voldoende deelnemende kinderen zijn.
-
Online cursus voor jongeren vanaf 16 jaar. Aanmelden via de site www.kopstoring.nl
-
Last van sombere gevoelens? www.gripopjedip.nl voor een chatcursus of www.dipdoc.nl voor individueel contact met een hulpverlener.
Info psychische problemen (noot Splinters, uitgave Trimbos-instituut, 2003)
Waardoor wordt iemand psychisch ziek >>
Dat is niet altijd duidelijk. Iemand kan er aanleg voor hebben. Als dat zo is bij je vader of moeder, hebben misschien andere familieleden het ook. Het kan zijn dat er iets ergs is gebeurd. Kort of misschien heel lang geleden. Voorbeelden? Iemand heeft een ernstig ongeluk gehad. Of heeft op jonge leeftijd z’n vader of moeder verloren. Het kan zijn dat iemand in korte tijd te veel dingen achter elkaar heeft meegemaakt, zoals een scheiding, een sterfgeval, enzovoort. Ieder mens kan wel wat hebben, maar soms is het te veel tegelijk. Soms is de oorzaak van psychische problemen niet te achterhalen.
Waardoor en hoe ontstaat verslaving? >>
Verslavingsproblemen ontstaan meestal geleidelijk. Vaak hebben jij of anderen eerder door dat je vader of moeder een probleem heeft met alcohol, drugs of gokken, dan zij zelf. Er kan een reden zijn waarom iemand is begonnen met drinken, drugs of gokken. Voorbeelden? Iemand wil een groot probleem vergeten, wil zich veel zekerder voelen of wil een bepaalde situatie uit de weg gaan, zoals problemen op het werk. Een alcoholverslaving kan ook ontstaan zonder dat er een duidelijke reden voor was, maar gewoon doordat iemand heel geleidelijk meer is gaan drinken. Sommige mensen kunnen op tijd weer stoppen of minderen. Anderen kunnen dat niet en worden afhankelijk van het gebruik van een genotmiddel of van het gokken. Ze hebben het niet meer in de hand en komen daardoor in de problemen.
Kijk ook eens op www.drankjewel.nl
Depressie: Mensen die depressief zijn, zijn lange tijd erg somber en ongelukkig. Ze hebben nergens zin in. Ook hebben ze vaak lichamelijke klachten, zoals vermoeidheid, slaap- en eetproblemen.
Manische depressiviteit: Mensen met een manische-depressieve stoornis hebben periodes dat ze heel somber zijn én manische periodes. In een manie zijn mensen uitgelaten vrolijk en actief. Ze denken dat ze alles kunnen. Sombere en manische periodes wisselen elkaar af. Daarom heet het ook wel een ‘bipolaire stoornis’.
Fobie: Grote angst voor gewone dingen.Iemand kan bijvoorbeeld angst hebben voor kleine ruimtes, of voor vuil, of om naar buiten te gaan. Soms wordt de angst zo groot dat iemand een heleboel dingen niet meer durft, die hij vroeger gewoon deed.
Psychose: Mensen die psychotisch zijn, kunnen tijdens de psychose niet meer helder denken. Ze hebben last van wanen en hallucinaties. Een waan is een denkstoornis. Iemand kan er bijvoorbeeld van overtuigd zijn dat hij een beroemd persoon is. Mensen die hallucineren zien, horen, voelen of ruiken dingen die er in werkelijkheid niet zijn.
Schizofrenie: Mensen met schizofrenie hebben langere tijd hallucinaties en wanen. Ze voelen zich vaak in de war. Meestal hebben ze nergens zin in en is de wereld om hen heen te druk voor hen.
Verslaving: Verslaving is een ziekte. Mensen die verslaafd zijn, denken dat ze niet zonder drugs, alcohol of gokken kunnen. Ze voelen vooral de voordelen: ontspanning, niet hoeve nadenken. De nadelen, bijvoorbeeld niet aanspreekbaar zijn, afspraken niet nakomen, willen ze niet zien. Vaak worden de problemen steeds groter, bijvoorbeeld met werk, relaties en gezondheid. Daardoor wordt stoppen alleen maar moeilijker.
Mensen die psychisch ziek of verslaafd zijn, worden vaak behandeld bij een instelling voor geestelijke gezondheidszorg of voor verslavingszorg.
Vaak betekent therapie: praten. Door met anderen te praten, kun je er bijvoorbeeld achter komen, wat je aan je problemen kunt doen en hoe je ermee om kunt gaan. Mensen kunnen ook medicijnen krijgen, bijvoorbeeld om tot rust te komen of tegen hallucinaties. Als mensen verslaafd zijn, kunnen ze ook medicijnen krijgen als ze stoppen met gebruik. De medicijnen zijn om te voorkomen dat iemand die stopt, last krijgt van hevige ziekteverschijnselen.
Gaat het ooit nog over? >>
Sommige mensen worden maar één keer in hun leven psychisch ziek en daarna nooit meer. Anderen hebben regelmatig slechtere periodes. Er zijn ook mensen die nooit helemaal van een psychische ziekte afkomen. Zij moeten ermee leren leven. Medicijnen helpen vaak, maar er zitten ook nadelen aan medicijnen door bijwerkingen.
Het heeft invloed op het hele gezin, dus ook op jouw leven. In de tijd dat het niet goed gaat met je vader of moeder, zal het thuis ook minder goed gaan. Er kunnen meer ruzies zijn, je moet meer doen in het huishouden, je slaapt misschien slechter of je prestaties op school gaan achteruit.
Natuurlijk is het prima als je af en toe een handje meehelpt. Maar het onmogelijk voor jou om de taken van je vader of moeder helemaal over te nemen. Als je zó veel zorgt, kom je niet genoeg toe aan andere zaken die ook belangrijk voor jou zijn. Zoals contact met vrienden, sporten, enzovoort.
Praten, sommige jongeren doen het liever niet. Maar praten kan wel helpen. Is er iemand die je vertrouwt en die goed kan luisteren? Als je niet wilt praten, kun je ook chatten of je verhaal kwijt op speciale sites voor jongeren: www.kopstoring.nl , www.drankjewel.nl en www.survivalkid.nl
Op zoek naar een boek? Aanraders >>
-
Mijn vader draagt antilopenleren schoenen, Kees Opmeer >>
In dit boek staan elf waargebeurde verhalen over jongeren die thuis voor iemand zorgen. De verhalen zijn soms ontroerend, soms verdrietig of grappig. Ten minste een op de tien jongeren in Nederland is, net als de hoofdpersonen in dit boek, een ‘jonge mantelzorger’. Hun ouders of andere gezinsleden hebben een psychische of lichamelijke ziekte, een handicap of ernstige verslaving. Voor jongeren vanaf 12 jaar.
Het boek is te bestellen bij Mix Media, Harderwijk, tel. (0341) 43 85 80, e-mail info@mixmedia.nl
-
Een regenbui van tranen, Rob Baetens >> Karlijns moeder wordt opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis. Karlijn heeft het heel moeilijk, maar heeft ook steun aan een groep voor kinderen die hetzelfde meemaken als zij. Voor jongeren vanaf 12 jaar.
Uitgeverij Clavis, 2001
-
Een gewoon gelukkig gezin, Rian Berghout >> “Eigelijk heb ik twee moeders, één voor de ziekte en één daarna. De eerste moeder was een vrolijk en actief mens. Rond mijn tiende kwamen de eerste tekenen. Op een middag werd mijn moeder door de politie van de weg gehaald, omdat ze met een fles in de hand tegen het verkeer inliep. De huisarts concludeerde dat ze zwaar overspannen was. Dat werd haar eerste opname”. Voor jongeren vanaf 16 jaar.
Uitgeverij Babylon De Geus, 1994
-
‘Moederkruid’ en ‘Dochter van Eva’ Carry Slee >> Autobiografisch boek waarin Carry Slee door de ogen van een kind registreert wat er gebeurt als angst te groot wordt om te dragen. In een ingehouden stijl, zonder sentimentaliteit of effectbejag, beschrijft ze de pijn en tragiek van opgroeien in onveiligheid.
In ‘Dochter van Eva’ is het meisje uit ‘Moederkruid’ puber geworden. Ze verlaat het ouderlijk huis en gaat op zoek naar haar identiteit, en bovenal een nieuwe moeder. Voor jongeren vanaf 16 jaar.
Uitgeverij Prometheus, 2001 en 2002
Is er iemand in je omgeving die je vertrouwt en die goed kan luisteren? Denk bijvoorbeeld aan:
- een goede vriend of vriendin
- de moeder van je beste vriend of vriendin
- familieleden (oma of opa, oom of tante)
- de leerkracht of mentor op school
Je kunt ook een vraag stellen via de e-mail via deze site of www.dipdoc.nl.
Jammer genoeg is er geen wondertip waardoor de problemen opgelost worden. Toch kunnen tips ervoor zorgen dat je er anders tegenaan kijkt. Zelfs al zijn het voor je gevoel ‘open deuren’ …
De tips zijn algemeen. Natuurlijk maakt het verschil of je nog thuis woont of niet, of je ouders gescheiden zijn of niet. Wat niet verschilt is hoe je ermee om kunt gaan.
-
Zoek informatie over de ziekte of stoornis (www.psychowijzer.nl)
-
Zorg voor een uitlaatklep: sporten, praten, muziek luisteren/maken, ……
-
Zoek afleiding: doe leuke dingen met andere mensen of in je eentje
-
Probeer een plek voor jezelf te maken: bijvoorbeeld om je huiswerk te maken, om op jezelf te zijn, of met een vriend(in)
-
Denk voldoende aan jezelf, niet alleen aan de ander!
-
Maak gebruik van de e-mailservice
-
Heb je zelf een tip? Laat het weten via de e-mailservice
www.kopstoring.nl: informatie, tips, chatten voor ‘kinderen van’
www.dipdoc.nl/dipdoc: e-mailcontact met een hulpverlener voor jongeren met problemen (16-30 jaar)
www.gripopjedip.nl: chatcursus voor jongeren die zich somber voelen (16-25 jaar)
www.survivalkid.nl: informatie, tips voor ‘kinderen van’, chatten voor kinderen uit Drenthe
www.drankjewel.nl: informatie, tips, chatten voor kinderen van verslaafde ouders
www.psychowijzer.nl: informatie over ziektebeelden
www.ypsilon.org: vereniging voor familieleden van mensen met schizofrenie of psychosen
www.labyrint-in-perspectief.nl: vereniging voor familieleden van mensen met psychiatrische stoornissen
www.vm,db.nl: vereniging voor mensen met een manisch depressieve stoornis en betrokkenen
www.linis.nl/infopunt: informatie over ziektebeelden, behandelmogelijkheden, ondersteunend aanbod (Lentis)
www.welnis.nl: informatie over cursussen en inloopavonden.